Obrazy
Najświętszej Marii Panny - Matki Miłosierdzia
oraz Bł. Jana Pawła II - Papieża Miłosierdzia
w prezbiterium dolnego kościoła

Centrum dekoracji prezbiterium dolnego kościoła stanowi szczególny tryptyk złożony z umieszczonego pośrodku Krzyża Chrystusowego i dwóch flankujących go obrazów. Po lewej stronie Krzyża (heraldycznej prawej) zawieszono wizerunek Najświętszej Marii Panny – Matki Miłosierdzia, po prawej zaś (heraldycznej lewej) portret bł. Jana Pawła II.

Przy zamawianiu obrazów założeniem było, aby oba wpisywały się w tematykę Miłosierdzia Bożego oraz by łączyła je myśl modlitwy wstawienniczej. Wizerunki malowane były dla naszego kościoła w 2011 roku, roku beatyfikacji papieża Polaka, który szczególnie podkreślał potęgę Bożego Miłosierdzia.

  NMP Matka Miłosierdzia - opis szczegółowy                    Jan Paweł II - opis szczegółowy

Artystki:

Oba obrazy namalowane zostały przez artystki mieszkające w Krakowie, absolwentki renomowanej krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych.

Wizerunek Najświętszej Marii Panny – Matki Miłosierdzia wykonany został przez Izabelę Delektę-Wicińską, malarkę pochodzącą z Wadowic, dobrą znajomą Karola Wojtyły. Obraz nasz ukończyła ona na krótko przed swymi dziewięćdziesiątymi urodzinami.  Dzieła Izabeli Delekty-Wicińskiej spotkać można w licznych polskich i zagranicznych kolekcjach sztuki, kościołach oraz sanktuariach. Artystka jest też autorką bardzo znanego portretu Jana Pawła II w objęciach Matki Bożej, pt. ‘Totus Tuus’ .

Wizerunek Jana Pawła II – Papieża Miłosierdzia namalowany został przez Karolinę Janczy, artystkę pochodzącą z Nowego Sącza. Pierwszą wersję obrazu, znajdującą się obecnie w Rzymie, namalowała ona w roku 2005, mając lat 25, jako część autorskiej wystawy portretów Jana Pawła II w Instytucie Papieskim w Krakowie. Wystawa ta gościła później w wielu miastach Polski i Europy. Specjalną replikę dla naszego kościoła artystka wykonała w 2011 roku, zaraz po obronie doktoratu na krakowskiej ASP.

Obraz Najświętszej Marii Panny nawiązuje do wizerunku Matki Bożej Miłosierdzia z Ostrej Bramy w Wilnie, a także, bardziej bezpośrednio, do kolejnej jego wersji z Sanktuarium Miłosierdzia Bożego na  krakowskich Łagiewnikach. Na obrazie widzimy Najświętszą Marię Pannę jako młodą dziewczynę w momencie Zwiastowania. Przyjmuje ona wolę Boga Ojca, poczęcie z Ducha Świętego i cudowne macierzyństwo wobec Syna Bożego, a przez skrzyżowane dłonie wyraża również symboliczne ‘fiat’ dla cierpienia pod krzyżem Chrystusa i macierzyństwa wobec ludzkości. Obszerny płaszcz w kolorze zielono-granatowym, zbliżonym do oryginalnych barw płaszcza Matki Boskiej Ostrobramskiej, symbolizuje ideę opiekuństwa Maryi, jak w przedstawieniach Matki Miłosierdzia, tzw. Pokrowy. Jednocześnie Najświętsza Maria Panna ukazana jest jako niewiasta przyobleczona w słońce i wieniec z dwunastu gwiazd, czyli Królowa Nieba i Ziemi, pośredniczka.

Zawieszony po przeciwnej stronie prezbiterium obraz Jana Pawła II – Papieża Miłosierdzia namalowany został  na podstawie zdjęcia Jana Pawła II zrobionego na Placu Św. Piotra podczas obchodów Dnia Młodzieży w Rzymie w 2001 r. Zdjęcie to wykorzystano wcześniej w wizerunku będącym symbolem Centrum Miłosierdzia Bożego w Rzymie, gdzie Jan Paweł II ukazany jest na tle obrazu Chrystusa Miłosiernego. W wizji artystki kolory obrazu, różne od pierwotnego zdjęcia, nabierają znaczenia symbolicznego. Czerwony oznacza władzę pontyfikalną papieża, a zarazem symbolizuje męczeństwo oraz działanie Ducha Świętego. Treści te nawiązują do cierpienia Jana Pawła II oraz jego słynnego wezwania o zstąpienie Ducha Świętego. Wyrazista biel włosów służy jako rodzaj szczególnej aureoli, zaś kontrast między ciężką czernią klęcznika u dołu a jasnym błękitem u góry obrazu ukazuje Jana Pawła II trwającego Totus Tuus w modlitwie wstawienniczej miedzy ziemią a niebem.

Różnice w ujęciu Najświętszej Marii Panny oraz Jana Pawła II, a także różnice kolorystyczne i malarsko-techniczne obrazów wiążą się z różnymi perspektywami przedstawianych postaci. Maryja ukazana jest w rzeczywistości nieba, na tle Bożej chwały, spoglądająca na wiernych z pewnej oddali, acz bliska nam w swym troskliwym macierzyństwie, wyrozumiałości oraz pełni wspomożenia. Z tej niebiańskiej perspektywy wynika płynność i łagodność linii oraz przesycenie obrazu odcieniami słoneczno-żółtymi. Ujęcie takie skłania do uklęknięcia, oddania czci i prośby o orędownictwo. Błogosławiony Jan Paweł II z kolei przedstawiony został  w dużym zbliżeniu, w perspektywie przestrzennie ograniczonej, łatwo nam dostępny. Choć pierwszy, to jednak jeden z nas, wzór chrześcijanina, do którego chcielibyśmy się upodobnić. Autorytet wielki a pokorny, ukazany w relacji do Krzyża Chrystusa i Maryi Matki, zaprasza do przyłączenia się do niego w skupionej, ufnej modlitwie i adoracji. Papież modlący się „o nas i za nas”, ale i z nami, kieruje uwagę patrzących na Krzyż. Zdecydowane, kontrastowe kolory oraz ostre, szorstkie pociągnięcia pędzla sugestywnie oddają nasze „tu i teraz”.

***

Sztuka służąca Kościołowi pełni nie tylko funkcję dekoracji, lecz także istotną rolę w katechezie oraz w kulcie. Malowane wizerunki nie mogą być zatem duchowo obojętną ozdobą wnętrza świątyni. Wysoka jakość artystyczna i niezwykła intuicja malarska z jaką wykonane zostały obrazy Maryi Matki Miłosierdzia oraz Jana Pawła II zapewniają im głębszy i bardziej autentyczny odbiór. Przy zamawianiu kluczowych elementów wystroju dolnego kościoła miano na względzie, iż powierzchowne ilustracje religijne szybko się dezaktualizują, stając się z czasem obojętną częścią dekoracji. Sztuka łatwa podatna jest na instrumentalne potraktowanie przez wiernych, nad czym osobiście bolał Jan Paweł II. Zaprzęgnięte w służbę Kościołowi medium sztuki pozwala jednak na zawarcie w jej wytworach treści emocjonalnie i duchowo inspirujących. Zbliżenie się do prawdy na temat spraw wiary i ducha częstokroć wymagało od działających na zlecenie Kościoła artystów uwolnienia się od skostniałych schematów przedstawieniowych. Dzięki temu wiele niezwykle poruszających dzieł wciąż służy Kościołowi, choć wymagały i wymagają one od widza podjęcia wysiłku wsłuchania się w ich język i przekaz. Ten wysiłek to także cnota. Pozostaje mieć nadzieję, iż nowa dekoracja prezbiterium dolnego kościoła inspirować nas będzie do głębszej modlitwy i kontemplacji Bożego planu Zbawienia.