Źródło: www.opusdei.pl

Czy naprawdę chcesz osiągnąć świętość? — Spełniaj drobne obowiązki każdej chwili: czyń, coś powinien, skupiony na tym, co czynisz.

1. Przy okazji niektórych kanonizacji Magisterium Kościoła nauczało, że świętość nie wymaga dokonywania nadzwyczajnych czynów, „polega właśnie tylko na zgodności z wolą Bożą, wyrażającej się w ciągłym i dokładnym wypełnianiu obowiązków własnego stanu”[1].

Taka jest również prosta droga świętości, jaką proponuje Święty Josemaría Escrivá: „Czy naprawdę chcesz osiągnąć świętość? — Spełniaj drobne obowiązki każdej chwili: czyń, coś powinien, skupiony na tym, co czynisz”[2].

Powyższe słowa ukazują dwa wymogi świętości: materialny („czyń, coś powinien” — spełnianie drobnego obowiązku każdej chwili i spełnianie go niezwłoczne: hodie, nunc, dziś, teraz) i drugi, formalny („skupiony na tym, co czynisz” — spełnianie tego obowiązku z doskonałością i starannością, z miłości do Boga). Te dwa wymogi łączą się w jednym — pełnej miłości trosce o rzeczy drobne. Dlatego że w praktyce własne obowiązki nie są rzeczami wielkimi materialnie, tylko „drobnymi obowiązkami” każdej chwili i dlatego że doskonałość ich wykonania polega również na „rzeczach drobnych” (na aktach cnoty w rzeczach drobnych).

Na tych dwóch wymogach opiera się idea, że dla świętości pierwszorzędna jest miłość w odniesieniu do materialnego charakteru uczynków. „Najmniejszy uczynek, dokonany z Miłości — jakże wielką ma wartość!”[3]. Wartość rzeczy na płaszczyźnie uświęcenia i apostolstwa nie wywodzi się zasadniczo od ich cechy ludzkiej (od tego, czy są ważne w swoim materialnym charakterze), tylko od miłości do Boga, z jaką są wykonywane. Miłość ta objawia się często w „sprawach drobnych” w obcowaniu z Bogiem i z bliźnimi — poczynając od drobiazgu dotyczącego pobożności jak staranne odmawianie modlitwy ustnej i prawidłowe przyklęknięcie przed tabernakulum, a kończąc na geście wynikającym z dobrego wychowania lub uprzejmości. Miłość zamienia w wielkie to, co w ludzkich oczach wydaje się nieskończenie małe: „Czyńcie wszystko z Miłości. — Wówczas nie ma małych rzeczy: wszystko jest wielkie”[4]. „Uczynki Miłości są zawsze wielkie, nawet jeśli są to rzeczy z pozoru drobne”[5].

2. To, co napisano powyżej (pierwszeństwo miłości), nie powinno prowadzić do myślenia, że obiektywna, zewnętrzna doskonałość dokonywanych uczynków jest mało istotna. Święty Josemaría Escrivá podkreśla również to ostatnie. Aby lepiej zrozumieć jego nauczanie, wypada zastanowić się trochę więcej nad znaczeniem wyrażenia „rzeczy drobne”.

Przede wszystkim nie trzeba wyobrażać sobie „rzeczy drobnych” głównie jako rzeczywistości zewnętrznej w stosunku do nas. Na przykład, w przypadku „otwartych drzwi, które powinny być zamknięte”, „rzeczą drobną” nie są otwarte drzwi, tylko czynność ich zamknięcia, przez którą praktykuje się cnotę ładu przez wzgląd na miłość do Boga. To znaczy, że „rzeczy drobne” są przede wszystkim wewnętrznymi aktami cnoty, które określa się jako „drobne” nie ze względu na intensywność aktu (który jako taki może być bardzo wielki), tylko z jakiegoś innego powodu, jak jego krótkotrwałość albo niewielkie znaczenie na płaszczyźnie ludzkiej (jak dzieje się z wieloma szczegółami dotyczącymi ładu, niezależnie od tego, że poza tym mogą mieć znaczące konsekwencje: proszę pomyśleć o tym, co może spowodować zostawienie niedomkniętych drzwi lodówki).

Kiedy Święty Josemaría Escrivá mówi o znaczeniu „rzeczy drobnych”, odnosi się niekiedy do „drobnych rzeczy duchowych”, które są wyłącznie wewnętrznymi aktami, choćby były dokonywane przy okazji zewnętrznej działalności (na przykład, wypowiedzenie aktu strzelistego podczas zamykania drzwi albo odnowienie w sercu ofiarowania pracy Bogu). Natomiast innym razem myśli o „drobnych rzeczach materialnych” — czynnościach, które mają na celu zewnętrzny drobiazg przyczyniający się do obiektywnej poprawy stanu otaczających nas rzeczy, choćby miało to miejsce w minimalnym stopniu (na przykład, poprawienie jakiejś wady, żeby usłużyć innym przez wzgląd na miłość do Boga).

W przypadku tych ostatnich — „drobnych rzeczy materialnych” — Święty Josemaría Escrivá przypisuje znaczenie również ich efektowi zewnętrznemu, chociaż ich wartość dla świętości, jak już powiedziano, przede wszystkim opiera się na miłości, z jaką są wykonywane. Jest jasne, że rzeczy drobne są cenne przez wzgląd na miłość, dzięki której mogą stawać się „wielkie”, ale to — w ramach „logiki Wcielenia”, która kieruje nauczaniem Świętego Josemaríi — jest nieodłączne od wartości, jaką posiada „robienie rzeczy dobrze”, staranie się przy ich realizacji. Oczywiście nie tracą one zasługi nadprzyrodzonej, kiedy mimo dobrej woli doskonałego działania przy dołożeniu wszelkich starań, żeby rzeczy „wyszły dobrze”, nie osiąga się pożądanego efektu. Jednak wola nie byłaby dobra bez rzeczywistego zainteresowania uzyskaniem, aby skutki były dobre.

To zainteresowanie jest nieustannie obecne w tekstach Świętego Josemaríi Escrivy. Widzieliśmy już przedtem, że naucza, aby być „skupionym na tym, co czynisz”; innym razem zachęca do realizowania w sposób doskonały własnych zadań aż do chwili, kiedy kładzie się „ostatnią cegłę”[6]; zachęca do tego, „żeby dobrze wykończyć każdą rzecz, w sposób po ludzku doskonały”[7], tak, żeby była to „praca doskonała, wykończona jak filigranowe dzieło sztuki”[8]. W związku z tym przypomina wiersze pewnego poety z Kastylii: „rzetelnie zrobić coś / ważniejsze jest niż tylko zrobić”[9].

Podczas gdy klasycznie nacisk kładziono tylko na miłość, a nie na samą doskonałość wykonywanego dzieła, Święty Josemaría Escrivá podkreśla również ten obiektywny sens. „Dbałość o rzeczy drobne” jest zasadnicza, nie tylko dlatego że nadaje wewnętrznym aktom cnoty „gładką i kształtną, zdecydowaną i przyjemną doskonałość”[10] — co nadal jest najważniejsze — ale również dlatego że akty te przyczyniają się do porządkowania spraw tego świata tak, jak chce tego Bóg, sprawiając, że odzwierciedlają obiektywnie w jakiś sposób Boską doskonałość.

3. Liczni Święci i mistrzowie życia duchowego nauczali w historii wartości drobnych spraw, przede wszystkim „drobnych spraw duchowych”: od Świętego Augustyna (V w.)[11] i Świętego Grzegorza Wielkiego (VI w.)[12] po Świętą Teresę od Jezusa (XVI w.)[13], Świętego Jana od Krzyża (XVI w.)[14] i Świętą Tereskę z Lisieux (XIX w.)[15].

Dla nich wszystkich dbałość o „rzeczy drobne” jest bardzo istotna dla świętości. Powód tego jest łatwo zrozumiały, jeżeli ma się na uwadze fakt, że świętość wiąże się ze wzrastaniem w łasce Bożej, zaś „Bóg bowiem pysznym się sprzeciwia, a pokornym łaskę daje” (cfr. 1 P 5, 5; Jk 4, 6). W tym dostrzega się wielką wartość rzeczy drobnych, dlatego że fakt, iż są „drobne”, sprzyja pokorze, przyczyniając się do usuwania przeszkody pychy, która uniemożliwia przyjęcie łaski Bożej. Kiedy chodzi o ważne działania, łatwiej popaść w próżność. Jednak „rzeczy drobne” zwykle przechodzą niepostrzeżenie dla innych i nie otrzymują ludzkiej nagrody. Tylko Bóg widzi je i nagradza miłość, jaką włożono w te drobiazgi...

Czytaj dalej...