19 listopada 2011

OBRAZY Najświętszej Marii Panny - Matki Miłosierdzia oraz Bł. Jana Pawła II - Papieża Miłosierdzia w PREZBITERIUM DOLNEGO KOŚCIOŁA


Obrazy
Najświętszej Marii Panny - Matki Miłosierdzia
oraz Bł. Jana Pawła II - Papieża Miłosierdzia
w prezbiterium dolnego kościoła


Centrum dekoracji prezbiterium dolnego kościoła stanowi szczególny tryptyk złożony z umieszczonego pośrodku Krzyża Chrystusowego i dwóch flankujących go obrazów. Po lewej stronie Krzyża (heraldycznej prawej) zawieszono wizerunek Najświętszej Marii Panny – Matki Miłosierdzia, po prawej zaś (heraldycznej lewej) portret bł. Jana Pawła II.

Przy zamawianiu obrazów założeniem było, aby oba wpisywały się w tematykę Miłosierdzia Bożego oraz by łączyła je myśl modlitwy wstawienniczej. Wizerunki malowane były dla naszego kościoła w 2011 roku, roku beatyfikacji papieża Polaka, który szczególnie podkreślał potęgę Bożego Miłosierdzia.

 

 

Obraz Najświętszej Marii Panny nawiązuje do wizerunku Matki Bożej Miłosierdzia z Ostrej Bramy w Wilnie, a także, bardziej bezpośrednio, do kolejnej jego wersji z Sanktuarium Miłosierdzia Bożego na  krakowskich Łagiewnikach. Na obrazie widzimy Najświętszą Marię Pannę jako młodą dziewczynę w momencie Zwiastowania. Przyjmuje ona wolę Boga Ojca, poczęcie z Ducha Świętego i cudowne macierzyństwo wobec Syna Bożego, a przez skrzyżowane dłonie wyraża również symboliczne ‘fiat’ dla cierpienia pod krzyżem Chrystusa i macierzyństwa wobec ludzkości. Obszerny płaszcz w kolorze zielono-granatowym, zbliżonym do oryginalnych barw płaszcza Matki Boskiej Ostrobramskiej, symbolizuje ideę opiekuństwa Maryi, jak w przedstawieniach Matki Miłosierdzia, tzw. Pokrowy. Jednocześnie Najświętsza Maria Panna ukazana jest jako niewiasta przyobleczona w słońce i wieniec z dwunastu gwiazd, czyli Królowa Nieba i Ziemi, pośredniczka.

Zawieszony po przeciwnej stronie prezbiterium obraz Jana Pawła II – Papieża Miłosierdzia namalowany został  na podstawie zdjęcia Jana Pawła II zrobionego na Placu Św. Piotra podczas obchodów Dnia Młodzieży w Rzymie w 2001 r. Zdjęcie to wykorzystano wcześniej w wizerunku będącym symbolem Centrum Miłosierdzia Bożego w Rzymie, gdzie Jan Paweł II ukazany jest na tle obrazu Chrystusa Miłosiernego. W wizji artystki kolory obrazu, różne od pierwotnego zdjęcia, nabierają znaczenia symbolicznego. Czerwony oznacza władzę pontyfikalną papieża, a zarazem symbolizuje męczeństwo oraz działanie Ducha Świętego. Treści te nawiązują do cierpienia Jana Pawła II oraz jego słynnego wezwania o zstąpienie Ducha Świętego. Wyrazista biel włosów służy jako rodzaj szczególnej aureoli, zaś kontrast między ciężką czernią klęcznika u dołu a jasnym błękitem u góry obrazu ukazuje Jana Pawła II trwającego Totus Tuus w modlitwie wstawienniczej miedzy ziemią a niebem.

Różnice w ujęciu Najświętszej Marii Panny oraz Jana Pawła II, a także różnice kolorystyczne i malarsko-techniczne obrazów wiążą się z różnymi perspektywami przedstawianych postaci. Maryja ukazana jest w rzeczywistości nieba, na tle Bożej chwały, spoglądająca na wiernych z pewnej oddali, acz bliska nam w swym troskliwym macierzyństwie, wyrozumiałości oraz pełni wspomożenia. Z tej niebiańskiej perspektywy wynika płynność i łagodność linii oraz przesycenie obrazu odcieniami słoneczno-żółtymi. Ujęcie takie skłania do uklęknięcia, oddania czci i prośby o orędownictwo. Błogosławiony Jan Paweł II z kolei przedstawiony został  w dużym zbliżeniu, w perspektywie przestrzennie ograniczonej, łatwo nam dostępny. Choć pierwszy, to jednak jeden z nas, wzór chrześcijanina, do którego chcielibyśmy się upodobnić. Autorytet wielki a pokorny, ukazany w relacji do Krzyża Chrystusa i Maryi Matki, zaprasza do przyłączenia się do niego w skupionej, ufnej modlitwie i adoracji. Papież modlący się „o nas i za nas”, ale i z nami, kieruje uwagę patrzących na Krzyż. Zdecydowane, kontrastowe kolory oraz ostre, szorstkie pociągnięcia pędzla sugestywnie oddają nasze „tu i teraz”.

***

Sztuka służąca Kościołowi pełni nie tylko funkcję dekoracji, lecz także istotną rolę w katechezie oraz w kulcie. Malowane wizerunki nie mogą być zatem duchowo obojętną ozdobą wnętrza świątyni. Wysoka jakość artystyczna i niezwykła intuicja malarska z jaką wykonane zostały obrazy Maryi Matki Miłosierdzia oraz Jana Pawła II zapewniają im głębszy i bardziej autentyczny odbiór. Przy zamawianiu kluczowych elementów wystroju dolnego kościoła miano na względzie, iż powierzchowne ilustracje religijne szybko się dezaktualizują, stając się z czasem obojętną częścią dekoracji. Sztuka łatwa podatna jest na instrumentalne potraktowanie przez wiernych, nad czym osobiście bolał Jan Paweł II. Zaprzęgnięte w służbę Kościołowi medium sztuki pozwala jednak na zawarcie w jej wytworach treści emocjonalnie i duchowo inspirujących. Zbliżenie się do prawdy na temat spraw wiary i ducha częstokroć wymagało od działających na zlecenie Kościoła artystów uwolnienia się od skostniałych schematów przedstawieniowych. Dzięki temu wiele niezwykle poruszających dzieł wciąż służy Kościołowi, choć wymagały i wymagają one od widza podjęcia wysiłku wsłuchania się w ich język i przekaz. Ten wysiłek to także cnota. Pozostaje mieć nadzieję, iż nowa dekoracja prezbiterium dolnego kościoła inspirować nas będzie do głębszej modlitwy i kontemplacji Bożego planu Zbawienia.

***

Symbolika wystroju prezbiterium dolnego kościoła
Trójca Święta, Eucharystia, Pasja

Mając więc arcykapłana wielkiego, który przeszedł przez niebiosa, Jezusa, Syna Bożego, trwajmy mocno w wyznawaniu wiary. Nie takiego bowiem mamy arcykapłana, który by nie mógł współczuć naszym słabościom, lecz doświadczonego we wszystkim na nasze podobieństwo, z wyjątkiem grzechu. Przybliżmy się więc z ufnością do tronu łaski, abyśmy otrzymali miłosierdzie i znaleźli łaskę dla [uzyskania] pomocy w stosownej chwili.       
(Hbr 4, 14-16)

Tylną ścianę prezbiterium dolnego kościoła ozdobiono polichromią, stanowiącą tło dla wiszącego za ołtarzem krucyfiksu. Rzeźbiony w drewnie Chrystus umieszczony został na złotym kręgu, od którego rozchodzą się ogniste, mieniące się wieloma barwami promienie. Niebieski kolor ścian sprawia, iż dekoracja przywodzi na myśl wirujące, wschodzące słońce. W najwyższym punkcie kompozycji, ponad krzyżem unosi się gołębica Ducha Świętego.

Dzięki nowej polichromii wizerunek Chrystusa w prezbiterium uzyskał pełne majestatu tło. Od wartości czysto estetycznych ważniejsze jest jeszcze, iż znacząco rozszerzony został program ikonograficzny i treściowy wystroju kościoła. W kontekście obecności Gołębicy i prezentacji Ukrzyżowanego, wielki złoty krąg obejmujący figurę Chrystusa staje się znakiem Boga Ojca w Jego chwale, a całość przedstawienia uzyskuje charakter trynitarny.

Zgodnie z najstarszą tradycją sztuki chrześcijańskiej tajemnicę Trójcy Św. ukazywano symbolicznie, za pomocą trzech splecionych ze sobą figur geometrycznych, najczęściej kół. Od końca średniowiecza, gdy odchodzono już od wyobrażeń abstrakcyjnych, najpopularniejszym sposobem przedstawiania Trójcy Św. stał się tak zwany „Tron Łaski”. W wersji tej siedzący na tronie Bóg Ojciec prezentuje krzyż z Chrystusem, nad którym unosi się Duch Święty pod postacią gołębicy. „Tron Łaski”, prócz tematu Trójcy Św., obejmuje zatem również prawdę o boskim planie Zbawienia, w którym Ojciec ofiarowuje światu ukrzyżowanego Syna, a także eucharystyczną w wymowie prezentację Bożego Ciała. Umęczony Chrystus wywyższony zostaje niczym Hostia dana wiernym do adoracji i najcenniejszy dar Boga - sakrament Eucharystii.

Eucharystyczna wymowa staje się nader wyraźna w specyficznej wersji „Tronu Łaski”, jaka ukształtowana została w prezbiterium dolnego kościoła. Nie tylko  uwzględnione są tutaj Trzy Osoby Boskie, lecz także w szczególny sposób wyróżniony ukrzyżowany Chrystus – Ofiara Eucharystyczna, centrum sprawowanej przy ołtarzu Mszy Św. Jedność i tożsamość ukrzyżowanego ciała z przemienionym w sakramencie chlebem podkreślona jest jeszcze przez świetlisty krąg za krzyżem. Symbolizuje on zarówno osobę, intencję i wszechogarniającą miłość Boga Ojca, jak i samą świętą Hostię – namacalną obecność Boga we wspólnocie Kościoła.

Obejmując wzrokiem całość dekoracji, łącznie z wiszącymi w niszach, flankującymi krzyż obrazami Maryi - Matki Miłosierdzia i bł. Jana Pawła II, dostrzegamy rozwijającą się kolejną warstwę znaczeniową wystroju prezbiterium. Ukazuje się nam scena z Pasji Chrystusa. Niczym na Golgocie, po prawicy Ukrzyżowanego stoi Matka Boska, po lewej zaś, niejako w miejsce św. Jana wstępuje bł. Jan Paweł II. Tak jak św. Jan Apostoł, Papież, a wraz nim i każdy wierny, staje się odbiorcą wypowiadanych przez Jezusa słów: Oto Matka twoja.  Postać błogosławionego świadczy z mocą zarówno o postawie adoracji wobec Chrystusowego krzyża, jak i powierzenia się opiece Maryi.

Całość spaja dodatkowo myśl modlitwy wstawienniczej odwołującej się do Bożego Miłosierdzia, myśl łącząca oba boczne obrazy pozostające w odniesieniu do centralnej postaci Chrystusa w chwale. W prezbiterium oddawana jest nieustająca cześć Bogu w Trójcy Jedynemu i trwa ciągła modlitwa „o nas i za nas”.

 

Używamy plików cookies Ta witryna korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności i plików Cookies .
Korzystanie z niniejszej witryny internetowej bez zmiany ustawień jest równoznaczne ze zgodą użytkownika na stosowanie plików Cookies. Zrozumiałem i akceptuję.
71 0.1235020160675